ΚΡΥΟΝΕΡΙΑ Ορεινής Ναυπακτίας

2012-01-01T03:45:00.011+02:00

Για μεγένθυνση κλικ πάνω στη φώτο।

Ας ευχηθούμε
ότι το νέο έτος 2012
θα κάνει τα όνειρα όλου του κόσμου
πραγματικότητα και θα
σκορπίσει υγεία και ευτυχία।

2011-12-30T02:37:00.000+02:00

2011-12-29T14:58:00.000+02:00

2011-12-29T14:55:00.000+02:00

2011-12-29T14:53:00.000+02:00

2011-12-29T04:08:00.000+02:00

2011-12-29T04:05:00.001+02:00

2011-12-29T04:04:00.001+02:00

2011-12-29T04:03:00.000+02:00

2011-12-29T04:00:00.002+02:00

2011-12-29T04:00:00.001+02:00

2011-12-29T03:57:00.000+02:00

2011-12-29T03:55:00.000+02:00

2011-12-29T03:54:00.001+02:00

2011-12-29T03:53:00.000+02:00

2011-12-29T03:50:00.001+02:00

2011-12-29T03:43:00.000+02:00

2011-12-29T03:42:00.000+02:00

2011-12-29T03:22:00.000+02:00

2011-12-29T03:20:00.000+02:00

2011-12-29T03:19:00.000+02:00

2011-12-29T03:16:00.000+02:00

2011-12-29T03:15:00.000+02:00

2011-12-29T02:57:00.000+02:00

2011-12-29T02:56:00.000+02:00

2011-12-29T02:55:00.000+02:00

2011-12-29T02:53:00.000+02:00

2011-12-27T14:59:00.000+02:00

2011-12-26T15:04:00.000+02:00

2011-12-26T15:02:00.000+02:00

2011-12-25T15:07:00.000+02:00

2011-12-25T15:06:00.001+02:00

2011-12-24T15:08:00.000+02:00

2011-12-23T03:23:00.000+02:00

2011-12-22T02:58:00.000+02:00

ΚΟΥΤΟΥΛΙΣΤΙΑ - ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΟΝΟΜΑ ΤΩΝ ΚΡΥΟΝΕΡΙΩΝ

2011-12-21T03:42:00.011+02:00

Πολλές φορές μας έχει απασχολήσει το παλιό όνομα του χωριού μας Κουτουλίστια.
Οι ντόπιοι είχαν πλάσει διάφορες φανταστικές, μυθικές ερμηνείες οι οποίες είναι ανάξιες λόγου. Άλλοι ερεύνησαν επιστημονικά καταφεύγοντας σε αναζήτηση σχέσης του ονόματος με ρίζες ξένων λέξεων των λαών, που άφησαν κάποια ίχνη στον τόπο μας. Όμως, παρά την προσπάθειά τους, δεν κατάφεραν να μας δώσουν σωστή ή έστω μια ικανοποιητική απάντηση.
Εμείς με τη νέα μας προσπάθεια, δε θα φύγουμε μακριά αλλά η έρευνά μας θα γυρίζει γύρω από το χωριό μας, τους πρώτους κατοίκους και τη νεότερη εμφάνισή του σε σχέση με τα άλλα γειτονικά χωριά.
Είναι γεγονός, ότι στο χώρο του χωριού μας, δεν έχει παρατηρηθεί κάτι το αρχαίο και η εμφάνισή του αρχίζει σχεδόν στα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας.
Όλοι μας παραδεχόμαστε, πως οι πρώτοι κάτοικοι είναι αυτοί που έφυγαν από το Μούστροβο Σπερχιάδας - άγνωστο για ποιο λόγο - και εγκαταστάθηκαν στα χαμηλώματα κοντά στον ποταμό Φίδαρη, μακριά από περάσματα επιδρομέων και σε περίπτωση κινδύνου, να έχουν τη δυνατότητα να καταφεύγουν μαζί με τις οικογένειές τους σε ασφαλείς κρύπτες της περιοχής।
Σ’αυτή την περιοχή, έχουμε δύο τοπικές μαρτυρίες που φανερώνουν πως οι Φράγκοι κατακτητές, που εξουσίαζαν τη νότια Ναυπακτία- το Βενέτικο, όπως το λέμε ακόμα σήμερα- εξουσίαζαν και την περιοχή, όπου κατέφυγαν οι φυγάδες του Μούστροβου. Αυτό μαρτυρούν οι λατινικής προέλευσης λέξεις: Καστέλια = οχυρό μέρος, όπως και η βρύση, όπου κάποιος κόμης ίσως περνούσε τα καλοκαίρια του, λέγεται Του Κόμη η βρύση και δροσίζει κι εμάς ακόμα και σήμερα με το δροσερό νερό της.
Προς το μέρος του χωριού, δεν υπάρχει κάποιο όνομα που να είναι κατάλοιπο κάποιων κατακτητών, εκτός από μερικά τοπωνύμια της εποχής των σλάβων.
Εδώ γεννιέται το ερώτημα: Γιατί οι πρώτοι κάτοικοι δεν εγκαταστάθηκαν στο χώρο του χωριού από την αρχή, αλλά άρχισαν να ανεβαίνουν σιγά σιγά και να κτίζουν τα σπίτια τους σε κεντρικό σημείο κοντά στις βρύσες;
Υπάρχει μια παράδοση, που λέει, πως σ’ αυτήν την περιοχή οι Μουστροβίτες κάτοικοι του Φίδαρη, έβοσκαν τα ζωντανά τους σε όλο το χώρο του σημερινού χωριού, που πνιγόταν τότε από βάτα και άλλα δέντρα και χόρτα, που τα ευνοούσαν τα νερά που διασκορπίζονταν χωρίς να φαίνονται οι πηγές τους.
Κάπου εκεί στην κορυφή όπου άρχιζαν τα βάτα, παρατήρησε ο τσοπάνος πως ο τράγος, που βγήκε μέσα από την πυκνή βλάστηση, είχε τα γένια του βρεμένα. Έτσι ανακαλύφθηκε η πρώτη πηγή, ίσως της επάνω βρύσης του χωριού, και αφού καθαρίστηκε ο τόπος, φάνηκαν και οι άλλες πηγές και τότε οι διασκορπισμένοι στα καλύβια άρχισαν να έρχονται και να κτίζουν τις νέες κατοικίες τους.
Μήπως μέσα σ’ αυτή τη ζούγκλα που έβοσκε ο τράγος κρύβεται και το παλιό όνομα του χωριού μας; Γιατί αν παρατηρήσουμε το χωριό από απέναντι, από το Ξεροβούνι, θα δούμε ότι το αγκαλιάζουν δύο βράχοι: Από το ένα μέρος ο βράχος που έχει την ονομασία Σκέμι και από το άλλο εκείνος που κατεβαίνει μέχρι πίσω από την εκκλησία του Αι-Γιώργη στο πάνω μέρος του χωριού. Ανάμεσα από τους δύο βράχους, φαίνεται πως υπήρχε μια δασωμένη πλαγιά με τις άφθονες πηγές να βγαίνουν μέσα από τα σπλάχνα της και τα νερά τους να ανταμώνουν με τα νερά του χιονιού και της βροχής.
Αυτά τα νερά κάποτε η πλαγιά δε μπόρεσε να τα κρατήσει άλλο. Τα χώματα μαλάκωσαν πολύ και κάποια μέσα γλίστρησαν προς τα κάτω κι απλώθηκαν κάνοντας τα εύφορα γιούρτια ( κήποι), που βλέπουμε σήμερα.
Έτσι από μια μεγάλη κατολίσθηση σχηματίστηκε ο χώρος του χωριού μας. Σ’ αυτό το χώρο της κατολίσθησης έφερναν τα κοπάδια τους οι παλιοί εκείνοι τσοπάνηδες και πρώτοι εκείνοι χρησιμοποίησαν το όνομα του τόπου κατολίσθηση.
Επειδή όμως συνηθίζουμε να προφέρουμε τις λέξεις όπως μας βολεύει καλύτερα, με το πέρασμα του χρόνου από κατολίσθηση έγινε κατολίσθια χωράφια και τέλος Κουτουλίστια, το όνομα του χωριού μας.
Ότι το όνομα Κουτουλίστια προέρχεται από τη λέξη κατολίσθηση, το αναφέρει πρώτος στα απομνημονεύματά του, ο ευφυέστατος και παρατηρητικότατος μακαρίτης Χαράλαμπος Μ. Λυμπέρης. Άλλωστε δεν είναι μοναδικό φαινόμενο ονομασίας από τέτοιο γεγονός. Πολλά χωριά και τοπωνύμια πήραν το όνομά τους από φυσικά φαινόμενα, όπως Καταβόθρα, Νερομάνα, Ξεροβούνι κ. ά.
Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η ίδια η φύση και το φυσικό φαινόμενο της κατιλίσθησης έδωσαν το όνομα στο χωριό μας Κουτουλίστια।

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ ΣΤΡΑΒΟΔΗΜΟΣ
ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ

Χάρτης Περιοχής

2011-01-08T23:20:00.000+02:00

Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ. ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ. (ΤΗΣ ΠΟΛΥΣΠΟΡΙΤΙΣΣΑΣ)

2010-10-29T02:06:00.003+02:00

Κάθε χρόνο, όταν έρχεται ο Νοέμβριος μήνας, ο νους μου γυρίζει πίσω στα παιδικά μου χρόνια στα Κρυονέρια. Είναι αλήθεια ότι τα χρόνια εκείνα ήταν πολύ δύσκολα συγκρινόμενα με τα σημερινά, αλλά εμείς δεν το νιώθαμε και ζούσαμε ανέμελα με τις απλές χαρές της εποχής εκείνης.
Το Νοέμβριο στο χωριό τελείωναν οι καλοκαιρινές δουλειές και άνοιγε μια άλλη σελίδα σκληρού αγώνα. Άρχιζε ο μήνας της σποράς.
Το καλαμπόκι είχε μπει πια στο αμπάρι και τα καλοκαιρινά κηπευτικά είχαν φτάσει στο τέλος. Τα κάστανα και τα καρύδια, που ήταν εποχή τους, κι αυτά είχαν συγκεντρωθεί. Οι φθινοπωρινές βροχές είχαν μαλακώσει το χώμα και οι γεωργικές σπορές έπρεπε να τελειώσουν πριν χαλάσει ο καιρός.
Από τα χαράματα σχεδόν, όλοι οι χωριανοί μας που ήταν αγρότες, ετοίμαζαν τα γεωργικά εργαλεία και τους σπόρους (σιτάρι, σίκαλη( βρίζα), βρώμη, φακές κ.ά.) για να είναι έτοιμοι με το φως της ημέρας να φτάσουν στο χωράφι και ν’ αρχίσουν τη δουλειά.
Σχεδόν όλα τα εργατικά χέρια βρίσκονταν σκορπισμένα στα χωράφια. Τότε δεν υπήρχαν γεωργικά μηχανήματα κι όλες οι καλλιεργητικές εργασίες γινόταν άλλες με το αλέτρι, που τραβούσαν τα ζώα, όπου το επέτρεπε το έδαφος και άλλες με το τσαπί, όπου τα εδάφη ήταν δύσκολα.
Ψωμί ποτισμένο πραγματικά με ιδρώτα. Γι’ αυτό οι χωριανοί μας, πριν ξεκινήσουν, γύριζαν προς τον Αι- Γιώργη, έκαναν το σταυρό τους και με τη σιωπηλή προσευχή τους παρακαλούσαν το Θεό να ευλογήσει τους κόπους τους.
Στο χωριό μέναμε εμείς τα παιδιά, που θα πηγαίναμε στο σχολείο- στον Παπαβασίλη- και τα μικρότερα, που τους κρατούσαν συντροφιά και προστασία τα γερόντια.
Για πρωινό, γεμίζαμε τις τσέπες μας βρασμένα κάστανα και τρώγαμε μέχρι το διάλειμμα. Το μεσημέρι θα βρίσκαμε κάτι που μας είχε αφήσει η μάνα μας πριν φύγει.
Όμως την 21η Νοεμβρίου, της Πολυσπορίτισσας όπως τη λέγαμε τη μέρα αυτή, την περιμέναμε με λαχτάρα, γιατί το διαιτολόγιο ήταν διαφορετικό, πλούσιο, εύγευστο και χορταστικό.
Από μέρες, η μάνα και η βάβα ( γιαγιά)- αν υπήρχε- φρόντιζαν να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερα σπόρια οσπρίων και δημητριακών, για να τα μαγειρέψουν όλα μαζί την ημέρα αυτή. Φασόλια, ρεβίθια, φακές, σιτάρι, καλαμπόκι, μπιζέλια και ό,τι άλλο μπορούσαν να συγκεντρώσουν οι καλές μαγείρισσες, τα έβραζαν όλα μαζί από το προηγούμενο βράδυ για να είναι έτοιμα το πρωί πριν φύγουν για τη δουλειά. Κάποιες έβαζαν μέσα και μαύρη σταφίδα ή ζάχαρη για να γίνουν πιο γλυκά.
Η νοικοκυρά, το πρώτο πιάτο πολυσπόρια, πριν ξυπνήσουμε εμείς τα παιδιά, το πήγαινε στη βρύση και το έριχνε εκεί στη ροή του νερού κάνοντας ολόθερμη εσωτερική προσευχή και παράκληση να βοηθήσει ο Θεός να ρέουν όλα τα προϊόντα άφθονα, όπως έρεε άφθονο και το νερό της βρύσης. Κάποιο πιάτο θα έδινε και στη γειτόνισσα και σε κάποια που ήξερε πως για διάφορους λόγους δε μπόρεσε να φτιάξει πολυσπόρια.
Για εμάς τα παιδιά, αυτή η μέρα δεν είχε τότε καμιά άλλη σημασία, παρά μόνο ότι ήταν μια μέρα γευστική και χορταστική για τα πεινασμένα μας στομάχια. Τα πολυσπόρια, που γίνονταν μια φορά το χρόνο, έμειναν αξέχαστα σε μας τα παιδιά γιατί ήταν ένα φαγητό άφθονο, χορταστικό ( γιατί οι μανάδες μας το έφτιαχναν σε μεγάλη κατσαρόλα) και με μια διαφορετική γεύση από τα άλλα καθημερινά φαγητά.
Μας έκανε όμως εντύπωση και η πράξη της μάνας μας στη βρύση. Δε μπορούσαμε να καταλάβουμε αυτόν τον άλλο τρόπο εμπράγματης προσευχής των παιδεμένων γονιών μας.
Έπρεπε να περάσουν χρόνια, να συνεργαστούμε με τους γονείς μας στις δύσκολες αγροτικές δουλειές, να ιδρώσουμε μαζί τους, να ακουμπήσουμε σε κάποια πέτρα για λίγη ξεκούραση κι εκεί κοιτάζοντας το φρεσκοσπαρμένο χωράφι να παρακολουθούμε νοερά την εξέλιξη του σπόρου που σπείραμε στη γη και το προσδοκούμενο ευνοϊκό αποτέλεσμα. Θα βοηθήσει άραγε ο Θεός να μην πάνε οι κόποι μας χαμένοι και να έχουμε καλή παραγωγή ή θα μας μείνουν μόνο οι κόποι;
Αργότερα καταλάβαμε πως ο γεωργός ξεκινάει έναν σκληρό αγώνα στην τύχη, ξέροντας πως έχει να παλέψει με απροσδιόριστους αλλά και ακατανίκητους κινδύνους. Αν οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές θα νιώσει τη χαρά της καλής σοδειάς. Αν όμως χιόνια, χαλάζια κι άσχημοι καιροί αφανίσουν την καλλιέργειά του, τότε θα μείνει με σταυρωμένα χέρια. Γι’ αυτό ο γεωργός από την αρχή μέχρι το τέλος προσεύχεται με διάφορους τρόπους, να βάλει ο Θεός το χέρι του να διώξει το κακό.
Αυτά για εμάς εκείνα τα χρόνια ήταν ακατανόητα। Πού να φανταστούμε πως αυτό το μήνα της σποράς, η ενέργεια της μάνας στη βρύση ήταν μια προσευχή να ευλογήσει ο Θεός όλους τους σπόρους; Εμείς δε σκεφτόμαστε τίποτε άλλο τότε, παρά μόνο περιμέναμε με λαχτάρα πότε θα έρθει η γιορτή της Πολυσπορίτισσας για να φάμε τα νόστιμα πολυσπόρια!

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ। ΣΤΡΑΒΟΔΗΜΟΣ

2010-10-28T04:10:00.003+02:00

2010-03-10T19:57:00.002+02:00

2010-03-09T23:09:00.001+02:00

Τα Κρυονέρια Ναυπακτίας (παλιότερη, σλαβική ονομασία Κουτολίστια) είναι ένα χωριό της Ορεινής Ναυπακτίας, χτισμένο σε υψόμετρο 1312 μ., στη βόρεια πλαγιά του όρους Φτερόπυργο, συνέχεια του όρους Τσεκούρα. Χτίστηκε γύρω στο 1850, και πήρε το σημερινό του όνομα το 1939, λόγω της πληθώρας των υδάτινων πόρων που το περιστοιχίζουν. Μαζί με τον οικισμό Λάλικα αποτελούσαν μία ενιαία κοινότητα, με 122 κατοίκους (απογραφή 2001). Υπάγεται στο δήμο Αποδοτίας. Δεν κατοικείται κατά τους χειμερινούς μήνες, αλλά αποτελεί παραθεριστικό θέρετρο το καλοκαίρι.

Το ιδιαίτερο χρώμα του χωριού συνθέτουν τα πλινθόκτιστα σπίτια με τις αλπικές στέγες, τα έλατα μέσα στις αυλές των σπιτιών, τα πέτρινα σοκάκια και οι βρύσες, η παραδοσιακή πλατεία με τον αγέρωχο πλάτανο, η κεντρική πέτρινη εκκλησία του Αϊ-Γιώργη και το ξωκλήσι της Παναγίτσας. Από την πλατεία στο Βίδισμα ο επισκέπτης έχει απεριόριστη θέα της γύρω περιοχής, της Ευηνολίμνης, των χωριών Κλεπά, Περδικόβρυση, Αράχωβα, και του καταπληκτικού ηλιοβασιλέματος που χάνεται πίσω από την κορυφογραμμή των απέναντι βουνών. Το χωριό διαθέτει εξαιρετικό λαογραφικό μουσείο, το οποίο δημιουργήθηκε από τις προσφορές και το μεράκι των χωριανών και στεγάζεται στο «Παπαλαμπραίικο». Στα παραδοσιακά καφενεία του χωριού μπορείς να γευτείς σπιτικά γλυκά του κουταλιού, το πατροπαράδοτο «βρεγμένο» (λουκούμι βουτηγμένο σε ούζο!) και ψημένο στη χόβολη ελληνικό καφέ. Τις μέρες του Δεκαπενταύγουστου το χωριό σφύζει από ζωή για έναν λόγο ακόμη, για το παραδοσιακό πανηγύρι με τα ρουμελιώτικα συγκροτήματα, τα ντόπια κρασιά και τα ψητά της σούβλας. Επιπλέον, διαθέτει ιδανικές διαδρομές για περπάτημα, γήπεδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ, παιδική χαρά. Στις "πεζούλες" του χωριού μπορείς να μαζέψεις ευωδιαστή φυσική ρίγανη, ενώ ανεβαίνοντας στο βουνό βρίσκεις "τσαγιές" για να εφοδιαστείς με τσάι του βουνού για ολόκληρο το χειμώνα.

Τα Κρυονέρια ξεχωρίζουν για το ιδιαίτερο, παρθένο φυσικό τους περιβάλλον. Ψηλά έλατα, κέδροι, καστανιές και πλάτανοι συνθέτουν την χλωρίδα της περιοχής, ενώ έχουν καταγραφεί εννέα είδη άγριας ορχιδέας, ένα σπάνιο είδος τουλίπας καθώς και μεγάλη ποικιλία μανιταριών, τρία εκ των οποίων είναι μοναδικά στην Ευρώπη. Στα δάση της περιοχής ζουν αγέλες λύκων, αγριογούρουνα, ζαρκάδια, ελάφια, λίγκες, αετοί, γυπαετοί, ενώ έχει θεαθεί και η καφέ αρκούδα.

2010-03-06T09:26:00.001+02:00

2009-11-04T22:14:00.000+02:00

ΕΞΟΡΜΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ

2009-11-03T16:36:00.001+02:00

Δύσκολες διαδρομές, απότομες αναβάσεις και μια Φύση που σε αποζημιώνει με την ορεινή πληθωρικότητά της: έτσι σε μαγεύουν τα χωριά της Ορεινής Ναυπακτίας. Οσο για τη Ναύπακτο, παραμένει γλυκιά και φιλόξενη για κάθε εποχή του χρόνου

Οι παλαιότεροι θα θυμούνται ακόμα την περιοχή ως Κράβαρα, οι νεότεροι την γνωρίζουν μόνο με την ισχύουσα πια ονομασία της, που δεν είναι άλλη από την Ορεινή Ναυπακτία: ένας τόπος κοντινός στην Αθήνα και ακόμα πιο κοντινός στην Πάτρα (ιδίως μετά τη ζεύξη του Ρίου με το Αντίρριο), ακόμα όμως άγνωστος και αρκετά παραμελημένος, με λιγοστούς κατοίκους και επίσης λιγοστό τουρισμό. Ενας νέος προορισμός για όλους όσοι αγαπάτε τη Φύση, αλλά δεν έτυχε ακόμα ο δρόμος να σας φέρει ώς εδώ...

Γνωριμία με τα χωριά

Η Ορεινή Nαυπακτία περιλαμβάνει περισσότερα από 45 χωριά, με τον κύριο κορμό της να αποτελείται από τον σημερινό Δήμο Aποδοτίας, εδώ στις νοτιότερες απολήξεις της Πίνδου, στην οροσειρά των Bαρδουσίων. Tα βουνά της, Tσακαλάκι, Ξεροβούνι και Tσεκούρα, φτάνουν τα 1.731 υψόμετρο. Και είναι κατάφυτα από έλατα και καστανιές. Tα πιο γνωστά χωριά είναι οι Aνω και Kάτω Xώρα (Mεγάλη και Mικρή Λομποτινά), η Eλατού (Eλετσού), η Tερψιθέα (Bετόλιστα), η Aμπελακιώτισσα (Kοζίτσα) και η Γραμμένη Oξυά (Σιτίστα). Προσοχή στο δρόμο και... καλό ταξίδι!
• H Λιμνίτσα είναι το πρώτο χωριό της περιοχής που θα συναντήσετε καθώς έρχεστε είτε από Nαύπακτο είτε από Λιδωρίκι. Το χωριό είναι πέρασμα και στέκι κυνηγών και εδώ θα βρείτε σχεδόν τα πάντα από πλευράς υποδομών, τόσο για διαμονή όσο και για εστίαση.
• H Tερψιθέα, όπως υποδηλώνει και το όνομά της, έχει εξαίρετη θέα στην κοιλάδα και στα γύρω βουνά. Eίναι χτισμένη σε υψόμετρο 800 μέτρων και λίγο έξω από το χωριό υπάρχουν δύο νερόμυλοι, ο Nτεμισιάς (1880) και ο Σκαρούς (1890).
• Aπό την Tερψιθέα για την Eλατού είναι μόνο 7 χλμ. Tο χωριό κτίστηκε το 1829 στα 1.050 μ. και μέχρι το 1928 είχε το σλαβικό όνομα Eλετσού, που σημαίνει μέρος ευήλιο. Εδώ εγκαταστάθηκαν αρκετοί αγωνιστές του '21.
• Aπό εκεί, θα πρέπει να διανύσετε άλλα 9 χιλιόμετρα για να φτάσετε στην Aνω Xώρα (Mεγάλη Λομποτινά). H Aνω Xώρα είναι η πρωτεύουσα του Δήμου Aποδοτίας, έχει 404 κατοίκους και είναι χτισμένη σε 1.050 υψόμετρο. Γύρω της περιβάλλεται από ορεινούς όγκους, αποφύσεις των Bαρδουσίων. Tο χωριό παρουσιάζει μεγάλες υψομετρικές διαφορές (φθάνουν τα 200 μ.) και έχει την καλύτερη τουριστική υποδομή της περιοχής. Σε απόσταση περίπου 5 χλμ. από την Ανω Χώρα μπορείτε να επισκεφθείτε τη γειτόνισσά της, την Kάτω Xώρα, που είναι χτισμένη στα 800 μ. Οσο για τα όμορφα Κρυονέρια (Κουτολίστα) με την εκπληκτική βλάστηση, θα πρέπει να διανύσετε 14 χλμ. από τη διασταύρωση για το χωριό, πριν από την Ανω Χώρα.
• Για την Aμπελακιώτισσα (Kοζίτσα) θα χρειαστεί να κάνετε άλλα 7 χλμ. Απέναντί της υψώνονται οι ορεινοί όγκοι της Tσεκούρας και της Παναγιάς, ένα σύμπλεγμα πολυδαίδαλο με τραχείς βράχους και δασωμένες ρεματιές, ένα τοπίο πραγματικά υποβλητικό. Bρίσκεται σε 900 υψόμετρο και είναι από τα αρχαιότερα χωριά της Ορεινής Nαυπακτίας. Tο παλιό σλαβικό όνομά της «Kοζίτσα» σήμαινε γιδότοπος, ενώ το νέο της όνομα το οφείλει στη Mονή της Παναγίας της Aμπελακιώτισσας και συγκεκριμένα σ' ένα εικόνισμα της Παναγίας που χάθηκε από τα Aμπελάκια της Θεσσαλίας και βρέθηκε -σαν από θαύμα- εκεί. Εδώ, όπως είναι φυσικό, θα δείτε τη Mονή της Παναγιάς της Aμπελακιώτισσας - Aγ. Πολυκάρπου που βρίσκεται στην άκρη του χωριού. Kειμήλια της Mονής είναι η εικόνα της Παναγίας (έργο του Eυαγγελιστή Λουκά όπως λέγεται), το χέρι του Aγίου Πολυκάρπου και ο Eπιτάφιος, έργο της Πολίτισσας κεντήστρας Mαριώρας.
• H Γραμμένη Oξιά, δεδομένου ότι είστε αποφασισμένοι για δύσκολα χιλιόμετρα, βρίσκεται βορειότερα, στα σύνορα με την Eυρυτανία και είναι ένα από τα ομορφότερα χωριά της Nαυπακτίας. Οφείλει δε το όνομά της στη μεγάλη δασοκάλυψη της περιοχής από οξιά.

(Κείμενο Κυρ. Βασσάλου)

ΓΙΟΡΤΗ ΜΕΛΙΟΥ - ΚΑΡΥΔΙΟΥ 2009 με λίγα λόγια ...

2009-09-30T23:30:00.004+02:00

Για μεγένθυνση, κλικ στην εικόνα.

2009-04-07T19:39:00.000+02:00

Τα Κράβαρα, ή Κραβαροχώρια (Άνω και Κάτω) λέγονται και Μπουλιαροχώρια. Αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της επαρχίας διότι καταλαμβάνουν το κέντρο της, μεταξύ των Βλαχοχωριών προς Βορρά και των Βενετοχωριών προς Νότο.

Της ονομασίας τους προτάσσεται η λέξη Κράβαρα που είναι συνυφασμένη με άγρια περιοχή γιομάτη κοτρόνια και γκρεμούς. Από πού προήλθε η λέξη Κράβαρα κανένας δεν είναι βέβαιος, διότι όσες ετυμολογίες είδαν το φως της δημοσιότητας μέχρι σήμερα, δεν δίνουν πειστική απάντηση. Ούτε και με τη λέξη Κράβαρα νοούμε συλλήβδην όλη την επαρχία Ναυπακτίας, διότι αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Από τις διοικητικές διαιρέσεις φαίνεται ξεκάθαρα ότι το νότιο μέρος της Ναυπακτίας ήταν το Ναυπακτοβενέτικο και το βόρειο, αμέσως μετά το Βενετικό, τα κοτρόνια και οι γκρεμοί τα Κράβαρα. Παρά ταύτα ο γνωστός Ναυπάκτιος Λογοτέχνης Θέμος Αναστασιάδης-Νόβας στις «περιπλανήσεις» του μας είπε για την τραχιά αυτή περιοχή ότι «εκεί πάνω απαντιέται η φτώχεια με τη λεβεντιά, η σκλαβιά με την επανάσταση, η ελευθερία με το μπαρούτι και το θυμάρι,το δράμα με τοέπος».

Για την ονομασία Κράβαρα υπάρχουν πολλές εκδοχές. Μερικοί υποστηρίζουν ότι προέρχεται από τη Σλαβική λέξη Κράβαρι, που σημαίνει γελαδότοπος. Ο τόπος όμως δεν είναι κατάλληλος για διατροφή αγελάδων, ούτε το όνομα Κράβαρα αναφέρεται στην ιστορία μετά την επιδρομή Σλάβων επί Βυζαντινής αυτοκρατορίας, ούτε επί Τουρκοκρατίας. Άλλοι ισχυρίζονται ότι το όνομα το πήρε από τους κατοίκους της. Αυτοί ήταν εξαίρετοι πολεμιστές και στις συγκρούσεις τους με τους Τούρκους φώναζαν μεταξύ τους: «στην κάρα βαρείτε», οπότε μετά τη συγκοπή του α της λέξης κάρα το «Κάρα βαρείτε» έγινε «Κραβαρίται». Υπάρχουν και άλλες εκδοχές, όπως ότι το Κράβαρα είναι παραφθορά της λέξης «Ακρώρειαι» (βουνοκορφές) σε «Κράκουρα» και στη συνέχεια Κράβαρα.

Πάντως, το όνομα Κράβαρα και Κραβαρίτης, που τείνει να εξαφανιστεί, πρέπει να θεωρείται τίτλος τιμής και ιστορικής μνήμης. Ανάμεσα στα ψηλά και τα απόκρημνα βουνά των Κραβάρων γεννήθηκε και θέριεψε η ιδέα της λευτεριάς με την ανάπτυξη της κλεφτουριάς από τα περήφανα Ελληνόπουλα που δεν μπορούσαν ν' αντέξουν τη σκλαβιά είτε των Ρωμαίων, είτε των Φράγκων, είτε των Βενετών, είτε των Τούρκων, είτε των άλλων κατά καιρούς κατακτητών της Ναυπάκτου και της επαρχίας.

Τα Κραβαροχώρια είναι γνωστά και ως Μπουλιαροχώρια. Χωριά δηλαδή από τα οποία ξεκινούσαν οι πλανήτες Μπουλιαραίοι πού έκαναν δουλειές του ποδαριού (φωτογράφοι, ζητιάνοι, μικροπωλητές, εμπειρικοί γιατροί, ξορκιστές κ.λπ) και κάλυπταν όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά έφταναν μέχρι το εξωτερικό. Οι Μπουλιαραίοι, όπως και οι Βλάχοι χρησιμοποιούσαν συνθηματική γλώσσα, τα μπουλιάρικα, για να μπορούν να συνεννοηθούν μεταξύ τους για τις επαγγελματικές και λοιπές ανάγκες τους. Η γλώσσα τους ήταν μίγμα από άλλες συνθηματικές γλώσσες διαφόρων διαμερισμάτων της χώρας μας, ρουμάνικα, σέρβικα, τούρκικα κ.λπ όπου ταξίδευαν για καλύτερη τύχη. Προεπαναστατικά αλλά και μετεπαναστατικά στα Κράβαρα υπάγονταν και μερικά χωριά που σήμερα ανήκουν σε όμορες επαρχίες των Νομών Αιτωλ/νίας, Ευρυτανίας, Φθιώτιδας και Φωκίδας.

Όπως είπαμε τα Κραβαροχώρια διακρίνονταν στα Άνω και Κάτω.Τα Κάτω Κραβαροχώρια αποτελούσαν τα χωριά: Στράνωμα, Δορβιτσά, Σίμου, Ποκίστα, Κολοσύρτης (Μηλιά), Λευθέριανη, Λευτοκαριά, Γρανίτσα (Ανθόφυτο), Στύλια και Βελβίτσαινα (Παλαιόπυργος).

Τα Άνω Κραβαροχώρια ήταν: τα Κρυονέρια (Κουτολίστια), η Μεγάλη Λομποτινά (Άνω Χώρα), η Μικρή Λομποτινά (Κάτω Χώρα), η Κοζίτσα (Αμπελακιώτισσα), ο Πόδος, η Χόμορη, η Περίστα, ο Πέρκος, η Καστανιά, το Νεχώρι, ο Άγιος Δημήτριος, ο Πλάτανος, η Βονόρτα (Κάτω Πλάτανος), η Σινίστα (Περδικόβρυση), η Σέλψα (Δασελάκι), η Αρτοτίβα (Αχλαδόκαμπος), η Αράχοβα, η Κλεπά, η Βετολίστα (Τερψιθέα), η Ελατσού (Ελατού), η Βοϊτσά (Ελατόβρυση), η Βετοψίστα (Αναβρυτή), ο Ασπριάς και η Αμόρανη (Καταφύγιο).

2009-04-06T14:22:00.001+02:00

Φρεσκοπλυμένα απ΄την πρωινή βροχή...

2009-01-03T22:39:00.006+02:00

Το μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου, παρά τη σύντομη ζωή του, συνδέθηκε στενά με τον ιδρυτή του Δαμιανό και το χωριό. Συνέβαλε πολύ στην προετοιμασία της Επαναστάσεως των Κραβάρων το 1821 και έδωσε αξιόλογη βοήθεια στα διερχόμενα σώματα και τοπικά στρατόπεδα.Δέχτηκε πολλούς κατατρεγμένους κατοίκους της περιοχής προ και κατά την διάρκεια της επαναστατικής περιόδου και έκανε αισθητή την παρουσία του σε πολλές περιστάσεις.Επί πλέον όμως με το μοναστήρι συνδέονται και αρκετά άγνωστα μέχρι τώρα στοιχεία και γεγονότα που έχουν σχέση με τους κατοίκους και τη ζωή του τότε χωριού.

Κάπως παράξενο φαίνεται το ξεκίνημα του. Μία νύχτα του 1805 ο Κρυονερίτης Δημήτρης Τσουνόπουλος ονειρεύτηκε μία ιερή εικόνα σε ένα μέρος πλησίον του χωρίου Κρυονέρια και ότι υποχρεούται από τον Άγιο Δημήτριο να του ανεγείρει εκεί ναό στον οποίον και να αφιερωθεί οικογενειακώς.Ξύπνησε, πήγε στον ορισμένο τόπο, έσκαψε. Το εικόνισμα ήταν θαμμένο εκεί. Έτρεξε σε όλο το χωριό. Είπε το περιστατικό, διαλάλησε το όνειρο του. Άλλοι τον πίστεψαν, άλλοι όχι. Προθυμία όμως δεν έδειχνε κανείς να δώσει γρόσια για εκκλησιά καινούργια. Όποιος είχε μετρητό παρά τον εφύλαγε. Του κάκου δερνόταν ο Τσουνόπουλος.Ο πρώτος δισταγμός των χωριανών του δεν τον αποθάρρυνε. Ο Τσουνόπουλος, όπως έδειξε αργότερα, δεν ήταν άνθρωπος που απογοητεύεται αμέσως.Αποφασισμένος να ικανοποιήσει τον Άγιο πήρε μια τολμηρή αλλά και σκόπιμη απόφαση. Πήγε στα Γιάννενα, είπε το περιστατικό στον Αλή Πασά, στη δικαιοδοσία του οποίου υπαγόταν η περιοχή, και ζήτησε την άδεια του για να κάνει έρανο και να κτίσει το μοναστήρι.Ο Αλής, που ενδιαφερόταν να έχει φίλους στα Κράβαρα για δικούς του σκοπούς, δεν έχασε την ευκαιρία και αμέσως έβγαλε μπουγιουρδί «... προς απαντάς τους επαρχιώτας Κραβάρων διά να τον συνδράμωσιν εξ άπαντος διά την ανέγερσιν και αποκατάστασιν του μοναστηρίου καθ' ό απεκαλύφθη εις τον επονομασθέντα Δαμιανόν...».Η απόφαση του Δαμιανού για το ταξίδι φαίνεται να μην έγινε μόνο με δική του σκέψη. Ο Δαμιανός είχε στενή φιλία με τους Καναβαίους της Λομποπινάς που μπροστά από το 1800 έγιναν κοτσαμπάσηδες της περιοχής και ανέκαθεν βρίσκονταν σε καλές σχέσεις με τον Αλή Πασά και εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα του στην Ορεινή Ναυπακτία.Γνωρίζοντας τις μεθόδους του αλλά και τους πιθανούς κινδύνους από το αυθαίρετο κτίσιμο του μοναστηρίου δεν αποκλείεται, γιατί αρκετά στοιχεία δεν υπάρχουν, να υπέδειξαν στο Δαμιανό πως έπρεπε να ενεργήσει. Αλλά και η πρόθυμη χορήγηση της αδείας από τον Αλή δεν φαίνεται να μην έχει σχέση με μια ανέξοδη εξυπηρέτηση των φίλων του, των Καναβαίων.Με την άδεια στο χέρι ο Δαμιανός γύρισε πάλι στο χωριό του. Άρχισε τις περιοδείες και τους εράνους στα γύρω χωριά, γρήγορα συγκέντρωσε αρκετά χρήματα και έκτισε το μοναστήρι στο μέρος που βρήκε την εικόνα που ήταν και πατρικό του χωράφι.

Από έγγραφα στοιχεία και την κτητορική πλάκα που βρίσκεται πάνω από τη μεσημβρινή πόρτα του, φαίνεται ότι το μοναστήρι κτίστηκε το 1805. Η κτητορική πλάκα έχει στο κέντρο ανάγλυφο το σχήμα του σταυρού, στο πάνω μέρος τη χρονολογία 1805 και στο κάτω δύο κυπαρίσσια στηριγμένα σε κύκλους που βρίσκονται δεξιά και αριστερά της βάσης του σταυρού.Μετά το κτίσιμο του μοναστηριού ο Δαμιανός φαίνεται να παρουσιάστηκε στο Δεσπότη, να του ανάφερε τη δουλειά που έκαμε και την πρόθεση του να καλογερέψει και να του ζήτησε να τον κάμει ηγούμενο του νέου μοναστηριού για να συνεχίσει το έργο του.Τότε άλλαξε και το όνομα του από Δημήτρης σε Δαμιανός. Ανεξάρτητα από ποια πλευρά μπορεί κανείς να κρίνει το ξεκίνημα του Δαμιανού για το κτίσιμο του μοναστηριού (όνειρο, πίστη, σκοπιμότητα κλπ.) τα γεγονότα που επακολούθησαν με την παραχώρηση της περιουσίας του, την εκμετάλλευση της προς όφελος του μοναστηριού, το μεγάλωμα της, τη μετέπειτα εθνική δράση του Δαμιανού κλπ. ανταποκρίθηκαν και προς τις θρησκευτικές και τις εθνικές επιδιώξεις της τότε εποχής και δικαίωσαν τον ιδρυτή τουΤο μοναστήρι βρίσκεται στην τοποθεσία «Σέλπερη» νοτίως των Κρυονερίων σε απόσταση μιας ώρας δρόμου από το χωριό. Είναι στη μέση περίπου της πλαγιάς που λέγεται Αετοράχη σε μέρος κάπως ομαλό και με μικρή κλίση προς τα ανατολικά.Η τοποθεσία αυτή ανατολικά έχει περιορισμένες καλλιεργήσιμες εκτάσεις που σε μικρή απόσταση καταλήγουν σε απότομη πλαγιά. Το δυτικό της μέρος είναι αρκετά απότομο και σκεπασμένο με ελάτια. Η βόρεια πλευρά κατεβαίνει με μεγάλη κλίση, ισιάζει κοντά στο μοναστήρι και εν συνεχεία, σε μικρή απόσταση προς το νότιο μέρος, κατηφορίζει πάλι απότομα.Όλη η έκταση τριγύρω είναι σκεπασμένη με ελάτια. Ο παλιός δρόμος, γιατί το 1984 έγινε και νέος δασικός που ξεκινάει από την περιοχή της Λάλκας, σ' όλη τη διαδρομή περνάει μέσα σε πυκνά δάση, κατεβαίνει με συνεχείς στροφές από τη βόρεια πλευρά και συνεχίζει προς τη νότια.Μικρά μονοπάτια οδηγούν τόσο προς το ανατολικό όσο και προς το δυτικό μέρος. Σαν τοποθεσία παρουσιάζει υπέροχο θέαμα και βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της περιοχής που ορίζεται από τα χωριά Κρυονέρια, Ελατόβρυση, Άνω Χώρα και Αμπελακιώτισσα.Το Καθολικό βρίσκεται και σήμερα σε καλή κατάσταση. Έχει τέσσερις πόρτες (δύο στη νότια πλευρά, μία στη δυτική και μία στη βόρεια), δύο στενά παράθυρα και πέντε μικρούς φεγγίτες. Στην πέτρινη σκεπή του προεξέχει μικρός τρούλος με πέντε μικρούς στενόμακρους φεγγίτες στα πλάγια.Το εσωτερικό του έχει σχήμα καμάρας με υψωμένο κατά 20 περίπου πόντους το ιερό και περί το ένα μέτρο το δυτικό τμήμα που είναι ο νάρθηκας. Οι σωζόμενες εικόνες δεν είναι αξιόλογες τα δε παλιότερα λειτουργικά βιβλία έχουν εξαφανισθεί.Το αρχικό κτίριο του μοναστηριού είχε μια πόρτα στη νότια πλευρά, δύο παράθυρα και τρεις φεγγίτες. Το ιερό εξωτερικά έχει τριπλή σειρά τούβλων που προεξέχουν και σχηματίζουν ζώνες που σπάνε τη μονοτονία του τοίχου.

Οι διαστάσεις του κτιρίου αυτού είναι περίπου 6,40 μέτρα πλάτος, 12 μήκος και 4,40 ύψος.Το κτίριο αυτό κάηκε από τους Τούρκους το 1828 χωρίς όμως να πάθει σοβαρές ζημιές γιατί εκτός από το τέμπλο και την πόρτα που ήταν ξύλινα το άλλο κτίριο είναι πέτρινο. Οι καλόγεροι το επισκεύασαν μετά την απελευθέρωση και τότε πρόσθεσαν στο δυτικό τμήμα τους τοίχους που καλύπτουν το νάρθηκα και αυξήσανε τον αρχικό χώρο κατά 4,30 περίπου μέτρα.Στο πρόσθετο αυτό τμήμα είναι οι τρεις πόρτες και δύο φεγγίτες, πάνω δε από την πόρτα της δυτικής πλευράς υπήρχε και μικρή σκεπή που στηριζόταν σε τρεις πέτρες που προεξείχαν.Στα βόρεια του μοναστηριού σε απόσταση 25 περίπου μέτρων και σε ψηλότερο επίπεδο κατά 5 περίπου μέτρα βρίσκεται ακόμα σε καλή κατάσταση το μικρό εκκλησάκι του Αϊ-Λιά που είναι γνωστό και σαν «μετόχι» διαστάσεων περίπου 5,30 επί 4,2 μέτρων και ύψους 3.Όπως φαίνεται από εντοιχισμένη επιγραφή σε μελιστόπετρα που ξεχωρίζει στη βάση της μεσημβρινής πλευράς του τοίχου αυτό κτίστηκε το 1818. Από τις τέσσερις σειρές της επιγραφής αυτής των δύο καταστράφηκαν τα γράμματα.Δίπλα από το μετόχι αυτό, προς το μέρος του ιερού, βρισκόταν ο στύλος του Δαμιανού, που κτίστηκε το 1818 και σώζεται η βάση του διαστάσεων 2,5x2,5 μέτρων περίπου. Στα νοτιοδυτικά του μοναστηριού βρίσκονται τα ερείπια στενόμακρων κελιών που χρησίμευαν για κατοικία των καλόγερων και για την εξυπηρέτηση των προσκυνητών.Για τις άλλες ανάγκες του μοναστηριού (αποθήκες, σταύλοι) υπήρχαν άλλα κτίρια από τα οποία σώζεται ένα μόνον που κατοικούσε η οικογένεια του Δαμιανού. Στην απεριποίητη σήμερα κληματαριά, που βρίσκεται στη μεσημβρινή πλευρά, κρεμόταν μέχρι τα τελευταία χρόνια το παλιό του σήμαντρο.Η νοτιοανατολική πλευρά σε μεγάλη έκταση καλλιεργείταν όπως φαίνεται και τώρα με τα μεγάλα δέματα να συγκρατούν το χώμα και πολλά δένδρα κερασιές, καστανιές, κορομηλιές που βρίσκονται και τώρα στο χώρο αυτό. Βορειοανατολικά του ιερού του μοναστηριού και σε απόσταση δέκα περίπου μέτρων δίπλα στο σπίτι του Δαμιανού είναι η πέτρινη βρύση που έφερναν με κεραμιδοσωλήνες τα νερά της πηγής που βρίσκεται εκατό περίπου μέτρα ανατολικότερα.Μεταξύ της νότιας πλευράς του μοναστηριού, των κελιών και των αποθηκών και γύρω από την πλακόστρωτη αυλή βρίσκονταν πεζούλια για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Περί τα 150 περίπου μέτρα νότια του μοναστηριού ήταν ο χώρος που χρησίμευε για νεκροταφείο.

Μετά το θάνατο του Δαμιανού (1826) και την προχώρηση των Τούρκων στην Ορεινή Ναυπακτία ο Κιουταχής εκδικούμενος τον αείμνηστο μάρτυρα δήμευσε την περιουσία της Μονής και την παρέδωσε εις την εν Δερβέκιστα Μονή του Προδρόμου. Μόλις όμως διώχτηκαν οι Τούρκοι από τη Ναυπακτία το μοναστήρι ξαναπήρε τη διαχείριση της περιουσίας του.

2009-01-03T01:12:00.000+02:00

2009-01-02T22:28:00.003+02:00

Ο Δήμος Αποδοτίας πήρε το όνομά του από τον αρχαίο λαό των Αποδοτών οι οποίοι κατοικούσαν την Δυτική και Ανατολική πλαγιά της νοτιοδυτικής συνέχειας του όρους Κόρακος, την κοιλάδα του Μόρνου πλησίον των Οζωλών, Λοκρών.Πόλεις αναφέρονται η Ποτιδάνεια, το Κροκύλειον, το Τείχιον, η Απολλωνία και η πρωτεύουσα Αιγίτιον του οποίου η θέση δεν εξακριβώθηκε.“Το Αιγίτιον απείχε της θαλάσσης 80 σταδίους περί τις τρεις ώρες μάλιστα εφ’ υψηλών χωρίων υπέρ της πόλεις έκειντο λόφοι (Θουκ. Γ.97)”.Άλλοι μεν διατυπώνουν ότι βρίσκονταν όπου η θέση Παληοχώρι της Τερψιθέας άλλοι δε κοντά στο χωριό Λιμνίτσα κοντά στην δεξιά όχθη του χειμάρρου Τερψιθέας. Η πρώτη και η μοναδική φορά που αναφέρεται το Αιγίτιο από ιστορική πηγή είναι στο κεφάλαιο 97 της “Θουκιδίδου Συγγραφής” (Ιστορικό βιβλίο Γ). Σ’ αυτό το κεφάλαιο ο Ιστορικός του Πελοποννησιακού πολέμου περιγράφει της εκστρατεία των Αθηναίων με επικεφαλής το στρατηγό Δημοσθένη εναντίον των Αιτωλών.Το έτος 426 π.Χ. το Δημοσθένη ακολούθησαν εκτός από τους Μεσσηνίους, οι Κεφαλλήνες και οι Ζακύνθιοι, που μαζί με τους 300 Αθηναίους ναύτες έφτασαν από τη θάλασσα στον Οινεώνα της Λοκρίδας. Εκεί ενώθηκαν με τον αθηναϊκό στρατό και οι Οζόλες Λοκροί, που ήταν γείτονες των Αιτωλών και γνώριζαν πολύ καλά την περιοχή. Ενόμιζε ότι δε θα ήταν δύσκολο να υποτάξει το Αιγίτιο προτού να λάβει βοήθεια. Είχε σκοπό πρώτα να επιτεθεί κατά των Αποδοτών έπειτα κατά των Οφιονών και τέλος κατά των Ευρυτάνων. Ο ενιαίος Αθηναϊκός και συμμαχικός στρατός κατασκήνωσε στο ιερό του Νεμείου Διός όπου κατά την παράδοση είχε δολοφονηθεί ο ποιητής Ησίοδος. Από εκεί ξεκίνησαν και προχωρώντας Βόρεια προς το εσωτερικό της Αιτωλίας κατέβαλαν την πρώτη ημέρα των επιχειρήσεων τις Αιτωλικές πόλεις Ποτιδάνεια, Κροκύλειον και Τείχιον.Εν τω μεταξύ οι διάφορες Αιτωλικές φυλές μπροστά στον κοινό κίνδυνο που τις απειλούσε ενώθηκαν και προετοιμάζονταν πυρετωδώς για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό. Οι Μεσσήνιοι όμως βλέποντας την αποφασιστικότητα του Δημοσθένη να προχωρήσει ακόμα βαθύτερα στα σπλάχνα της Αιτωλίας γιατί περίμενε βοήθεια από τους ψηλούς ακοντιστές των Λοκρών κατορθώνουν να τον πείσουν να βαδίσει χωρίς εκείνους για να κυριεύσει και τις άλλες αιτωλικές πόλεις. Έτσι ο Αθηναίος στρατηγός κατευθύνθηκε προς το Αιγίτιον, το οποίο και κατέλαβε αμέσως σχεδόν χωρίς μάχη. Οι Αιτωλοί όμως αφού εγκατέλειψαν την πόλη τους ανασύνταξαν τις δυνάμεις τους και συγκεντρώθηκαν στους γύρω λόφους. Κατόπιν επιτέθηκαν με τους ακοντιστές τους κατά των Αθηναίων και των συμμάχων τους. Αυτή η αποφασιστική ενέργεια αιφνιδίασε τους Αθηναίους οι οποίοι και δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν τα ακόντια των Αιτωλών, αφότου μάλιστα σκοτώθηκε ο αρχηγός του σώματος των τοξοτών, που ήταν άλλωστε και οι μόνοι ικανοί να πολεμήσουν τους ακοντιστές.Έτσι μετά το θάνατο του τοξάρχου Χόρμωνος του Μεσσηνίου η άμυνα των Αθηναίων αποδυναμώθηκε και οι στρατιώτες τους διασκορπίστηκαν και παγιδευμένοι σε χαράδρες και ορεινούς δύσβατους δρόμους καταστράφηκαν. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο συστρατηγός Πραιλής.Όσοι διέφυγαν το θάνατο στη φοβερή αυτή αναμέτρηση κατέφυγαν στη Ναύπακτο και από εκεί πλεύσανε για την Αθήνα εκτός του Δημοσθένη που παρέμεινε στη Ναύπακτο επειδή φοβόταν την οργή της πολιτείας για την έκβαση της άτυχης εκστρατείας. Υποθέτουμε πως το Αιγίτιο ήταν η πρωτεύουσα της φυλής των Ποδοτών που κατοικούσαν γύρω από τον ποταμό Μόρνο.Η Αποδοτία κατέχει το Ανατολικό μέρος της Ναυπακτίας ορίζεται προς Ανατολικά και Νότια της Δωρίδος από της οποίας χωρίζεται δια του ποταμού Μόρνου. Δυτικά της Πυλλήνης και Προσχίου και βόρεια της Κλεπαϊδος και Οφιονείας το έδαφος είναι ανώμαλο εν μέρει γόνιμο και σχεδόν όλο ελατόφυτο.Πρωτεύουσα είναι η Άνω Χώρα (Μεγάλη Λομποτινά) η οποία είναι κτισμένη στην μεσαία ΒΑ πλαγιά της κορυφής Συρτά της Παπαδιάς εν μέσω βουνών και επί εδάφους λίγο επικλινούς και χωματώδους και σε υψόμετρο 955 μέτρων.Πάνω και γύρω από το χωριό εκτείνεται δάσος από καστανιές, έλατα και κέδρους. Από την κορυφογραμμή του βουνού το θέαμα είναι λαμπρό. Φαίνεται ο Κορινθιακός Κόλπος και η βόρεια πλευρά της Πελοποννήσου μέχρι την Ακροκόρινθο.Οι κάτοικοι πριν ιδρύσουν την Λομποτινά κατοικούσαν στη θέση “Παληοχώρα ή Γεροντοκαρυά ή Τείχη” όπου ως φαίνεται εκ της θέσεως ήταν το αρχαίο Τοιχίο το οποίο είχε κυριεύσει ο Δημοσθένης. Η θέση αυτή είναι 45 λεπτά ΒΑ της Λομποτινάς όπου και μυθολογείτε ότι κατοίκησαν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη μετά την κατάληψη της πόλης από τους Τούρκους.Μετά την αύξηση των οικογενειών οι κάτοικοι μετοίκησαν περί 1550-1600 και αποτέλεσαν την ήδη Λομποτινά. Πρώτες οικογένειες οι εξής: Καναβού, Σωτηραίων, Τριάντη, Παπαχρήστου, Καρρά, Καλλιαμβάκου, Ζωητάκη, Ρέππα, Πατούχα, Πετσίνη, Σακελλάρη, Παπαγεώργη, Καπορδέλη και Χατζοπούλου.

ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΓΙΑ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑ: ΚΟΡΥΦΗ ΤΣΕΚΟΥΡΑ (1724μ)

2008-12-31T14:31:00.010+02:00

Όρη Ναυπακτίας: Κρυονέρια (1169μ) – Τσεκούρα (1724μ)
(Περιγραφή διαδρομής & σκαρίφημα από το Ηellas path του Θεσσαλονικιού ορειβάτη Αρη Μαλασιώτη )

Κατηγορία: Πεζοπορία
Μήκος διαδρομής: 4 χλμ
Χρόνος: 1 ώρα 30 λεπτά
Υψομ. διαφορά ανάβασης: 560μ
Βλάστηση: Δάσος με έλατα.
Πόσιμο νερό στη διαδρομή: Ναι (Πιθανόν όχι όλο τον χρόνο)
Κατάσταση εδάφους: Μονοπάτι.
Δυσκολία διαδρομής: Α
Σήμανση: Ναι

Φθάνουμε στα Κρυονέρια και συνεχίζουμε σε χωματόδρομο για Περδικόβρυση.

Μετά από 1500μ συναντάμε μεγάλη πέτρινη βρύση (1).

Συνεχίζουμε στον δρόμο και μετά από 400μ βρίσκουμε αριστερά από τον δρόμο το μονοπάτι (2).
Ανηφορίζει ελαφρά ανάμεσα από παλιές πεζούλες και είναι λίγο κλεισμένο από μικρά έλατα άλλα χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα.

Συναντάμε παλιό πέτρινο αλώνι (3) και μετά από λίγο βγαίνουμε σε ξέφωτο. Χρειάζεται προσοχή ιδιαίτερα στον γυρισμό επειδή εδώ το μονοπάτι είναι δυσδιάκριτο και μπερδεύονται και άλλα μονοπάτια.

Στην συνέχεια ανηφορίζουμε λίγο πιο απότομα και το μονοπάτι στρέφεται ΝΔ μπαίνοντας τελικά σε ελατόδασος. Κινείται τώρα ελαφρά ανηφορικά και είναι στενό άλλα καθαρό καταλήγοντας σε ξέφωτο όπου υπάρχει πηγή (4). (30 λεπτά)

Από εδώ περνάμε ένα μικρό ρεματάκι και συνεχίζουμε σε μισοσβισμένο γιδόστρατο. Περνάμε αρχικά κάποιες πεζούλες και στην συνέχεια αρχίζουμε να τραβερσάρουμε απότομες πλαγιές ανηφορίζοντας σχετικά απότομα . Ελάχιστα διακρίνεται εδώ το μονοπάτι άλλα η σήμανση είναι καλή και δεν χάνεται.

Τελικά ανηφορίζει απότομα και βγαίνει σε ράχη (5).
Στην επιστροφή χρειάζεται προσοχή να βρούμε το σημείο που αφήνουμε την ράχη επειδή τα σημάδια δεν φαίνονται καλά. Εδώ στρεφόμαστε ΝΔ ακολουθώντας αρχικά την ράχη και αργότερα βαδίζοντας δεξιότερα αυτής χωρίς μονοπάτι σε γυμνές πλαγιές.

Στόχος μας είναι ένα διασελάκι πάνω στην κορυφογραμμή που φαίνεται μπροστά μας. Τελικά φθάνουμε στο διάσελο (6) και ανηφορίζουμε απότομα με ΒΔ κατεύθυνση την απόκρημνη και βραχώδη κορυφογραμμή φθάνοντας στην κορυφή Τσεκούρα (7).

Από εδώ υπάρχει άπλετη θέα όλης της Ορεινής Ναυπακτίας και της Νότιας Ρούμελης (Βαρδούσια, Οξιά). (1 ώρα)

Το εν λόγω μονοπάτι έχει καθαριστεί και σημανθεί από τον Γιάννη Καρανικόλα και τη Σούλα Σατλάνη, με μεγάλη προσωπική εργασία και κόπο, εντελώς εθελοντικά.

ΠΕΡΙΠΑΤΟΙ ΣΤΗ ΦΥΣΗ.

2008-12-30T08:38:00.002+02:00

Ορεινά μονοπάτια *

Το Τ.Ε.Ι Μεσολογγίου, πιστεύοντας στην ήπια και με σεβασμό στην παράδοση, τουριστική ανάπτυξη και ανάδειξη της φυσικής μας κληρονομιάς, επιχείρησε την αξιοποίηση τεσσάρων μονοπατιών – παλιών αρτηριών που συνέδεαν τα χωριά και τους διάσπαρτους μικρούς οικισμούς μεταξύ τους. Η χρονική περίοδος της αρχικής κατασκευής τους χάνεται μέσα στους προ Χριστού αιώνες.
Στα μονοπάτια δόθηκαν ονόματα αρχαίων προγόνων μας που αποδεδειγμένα έζησαν και έδρασαν στην αρχαία Αιτωλία. Η περιοχή της ορεινής Ναυπάκτιας (Αρχαία Αποδοτία) είναι διάσπαρτη από ευρήματα της προϊστορικής και ελληνιστικής περιόδου που υποδηλώνουν την ύπαρξη αρχαίων οικισμών.
Συγκεκριμένα, εκτός της Άνω Χώρας, έχουν βρεθεί αρχαία στα χωριά Ελατού, Αμπελακιώτισσα, Κρυονέρια, Τερψιθέα, Χόμορη, Ελευθέριανη και Κυδωνιά δηλαδή σχεδόν σε όλα. Επίσης πρέπει να αναφερθεί ότι ουσιαστικά ανασκαφές δεν έχουν γίνει και τα περισσότερα ευρήματα είναι είτε επιφανειακά ή ήλθαν στο φως από διανοίξεις δρόμων και τυχαίες εκσκαφές.
Μέσα από ένα δίκτυο μονοπατιών, οι οικισμοί αυτοί επικοινωνούσαν αφ’ ενός μεταξύ τους και με τις πόλεις που βρίσκονται κυρίως στα παράλια και αφ’ ετέρου με το Θέρμο που ήταν το θρησκευτικό και διοικητικό κέντρο αποφάσεων της Αιτωλικής Συμπολιτείας.
Μολονότι δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε την ακριβή ηλικία των συγκεκριμένων μονοπατιών είναι βέβαιο, όπως υποδηλώνουν τα ευρήματα, ότι η περιοχή κατοικείται τουλάχιστον από το 2500 π.χ. και ότι η μορφολογία του εδάφους δεν έχει διαφοροποιηθεί σε βαθμό τέτοιο που να οδηγεί στην εκ νέου χάραξη των μονοπατιών, τα οποία κατά κανόνα ακολουθούν την συντομότερη εφικτή διαδρομή μεταξύ δύο σημείων.
Επίσης, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι όπως προκύπτει από την βιβλιογραφία έχουν επισημανθεί περίπου οι διαδρομές που έκαναν οι αρχαίοι διασχίζοντας οριζόντια ή κάθετα την περιοχή της Αιτωλίας. Ο βασικός δρόμος που ένωνε τις πρωτεύουσες (Πλευρώνα, Καλυδώνα) ξεκινούσε από το σημερινό Ευηνοχώρι, ακολουθούσε την δεξιά όχθη του Ευήνου και περίπου στο ύψος του Πόρου πέρναγε απέναντι και έφθανε στο Στράνωμα. Από κει, μέσω των στενών του Αχλαδόκαστρου, στη συμβολή των ποταμών Ευήνου και Κότσαλου, ανέβαινε προς Περίστα, Αγιο Δημήτριο ή Αράχωβα με διακλαδώσεις προς τα γειτονικά χωριά.

Τα μονοπάτια που διανοίχθηκαν είναι :

Ηρακλή, (Άνω Χώρα – Αμπελακιώτισσα, 3 ώρες)
Αταλάντης, (Άνω Χώρα – Κρυομέρια, 4 ώρες και 15 λεπτά)
Δηιάνειρας, (Άνω Χώρα – Πόδος, 3 ώρες)
Οινέα, (Άνω Χώρα – Κάτω Χώρα, 1 ώρα και 45 λεπτά)

Όλα τα μονοπάτια ξεκινούν από τον κεντρικό δρόμο του χωριού.

(Περπατώντας προς το γήπεδο θα συναντήστε τρεις πινακίδες με χάρτη, αναλυτική περιγραφή και χρόνους διαδρομών σε αργό περπάτημα).

1. Το μονοπάτι της Αταλάντης (διαδρομή ΑΝΩ ΧΩΡΑ - ΚΡΥΟΝΕΡΙΑ)

Περπατήστε μια πανέμορφη διαδρομή μέσα από το παλιό και ξεχασμένο μονοπάτι που ένωνε τα Κρυονέρια με την Άνω και Κάτω Χώρα. Βαδίστε στα χνάρια των προγόνων μας και ταυτόχρονα θαυμάστε την μοναδική θέα που θα συναντήσετε. Το μονοπάτι είναι σηματοδοτημένο με γκρι και μπλε σήματα.
Η διαδρομή για τα Κρυονέρια ή την Κάτω Χώρα ξεκινάει ακριβώς πίσω από την πινακίδα με τον χάρτη, δίπλα στα μπακάλικα των αδερφών Χαραλάμπου και Μήτσου Καπορδέλη. Τα μαγαζιά αυτά πρωτοάνοιξαν στα τέλη του 1800 και κάποτε υπήρξαν κέντρο τροφοδοσίας όχι μόνο της Άνω Χώρας, αλλά και όλων των γύρω χωριών.
Θα κατηφορίσετε μέσα από το χωριό μέχρι το σημείο Α όπου υπάρχει ένα ξύλινο γεφυράκι (συνολικός χρόνος 40 λεπτά). Στο κάτω μέρος του χωριού το μονοπάτι έχει πρόσφατα ασφαλτοστρωθεί και καταλήγει στον δρόμο που οδηγεί στην Κάτω Χώρα. Στα δεξιά του δρόμου υπάρχουν σημάδια για να κατέβετε περίπου ευθεία, να γλυτώσετε τις κορδέλες και να περπατήσετε μέσα στο δάσος. Σε περίπου 50 βήματα από το γεφυράκι το μονοπάτι διακλαδώνεται, εάν στρίψετε δεξιά και ακολουθήσετε τα μπλε σημάδια θα καταλήξετε στην Εκκλησία της Κάτω Χώρας. Για τα Κρυονέρια θα ακολουθήσετε τα γκρι σημάδια σε δυτική κατεύθυνση. Θα περπατήσετε μια πανέμορφη διαδρομή λίγο ψηλότερα από το ποταμάκι που κατεβαίνει στα αριστερά σας μέχρι το σημείο Β. Εκεί υπάρχει ένα ξέφωτο και μπορείτε να θαυμάσετε την εξαίρετη θέα. Φαίνεται η Άνω Χώρα και όλο το φαράγγι του Κάκκαβου μέχρι την Αμπελακιώτισσα.
Η περιοχή γύρω από το ξέφωτο λέγεται ¨Τείχι¨ και έχουν βρεθεί αρχαία ευρήματα. Μάλλον υπήρχε κάποιο αρχαίο οχυρό λόγω της στρατηγικής θέσης του σημείου. Διακρίνονται και σήμερα ορισμένοι ογκόλιθοι λαξεμένοι και τοποθετημένοι έτσι ωσάν αποτελούσαν την βάση κάποιου αρχαίου τείχους. (Χρόνος από το ξύλινο γεφύρι: 1 ώρα). Θα συνεχίσετε στην ίδια κατεύθυνση και αφού περάσετε το εκκλησάκι της Αγίας Άννης θα καταλήξετε σε έναν εγκαταλελειμμένο οικισμό (Μαγγάνες). Μετά τα σπίτια θα συνεχίσετε ελαφρώς κατηφορικά προς το ποτάμι και αφού περάσετε δυο λίγο επικίνδυνες σάρες θα το διαβείτε, (ξέφωτο – ποτάμι: 30 λεπτά) και θα αρχίσετε να ανηφορίζετε προς τον Άγιο Δημήτριο. (Από το ποτάμι μέχρι τον Άγιο Δημήτριο ανηφόρα για 45 λεπτά σημείο Γ). Στον Άγιο Δημήτριο θα δείτε τα ερείπια μιας βυζαντινής εκκλησίας και ένα παλιό εκκλησάκι που στέκεται όρθιο αλλά έχει σκαφτεί από ζώα και αρχαιοκάπηλους. Δίπλα υπάρχει η νεώτερη εκκλησία. Εδώ έχουν βρεθεί και διάφορα αρχαία ευρήματα μεταξύ των οποίων και μια επιγραφή. Στον Άγιο Δημήτριο, μόλις βγείτε στον δρόμο, θα στρίψετε δεξιά και θα το βρείτε στα αριστερά σας, 100 βήματα πιο κάτω.
Από εκεί, θα ανηφορίσετε και, πηγαίνοντας λίγο πιο κάτω από την κορυφογραμμή, θα συναντήστε ένα μικρό διάσελο και θα περάσετε από την άλλη πλευρά του βουνού. Εκεί βρίσκεται το εικονοστάσι του Αγίου Αθανασίου, και, αν περπατήσετε λίγο προς την κορυφή, θα βρείτε τα ερείπια της εκκλησίας (Άγιος Δημήτριος – εικονοστάσι: 1 ώρα). Από εδώ η διαδρομή συνεχίζει κατηφορικά και σε 15 περίπου λεπτά θα συναντήστε τον δρόμο που πηγαίνει προς τα Κρυονέρια. (Συνολική διαδρομή 4 ώρες και 15 λεπτά αργό περπάτημα).

Η ιστορία τους

Ο Οινέας βασιλιάς της Πλευρώνας, είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία της Αιτωλίας και από τους πιο συχνά αναφερόμενους από τους αρχαίους συγγραφείς, απογόνους του Αιτωλού. Έχει συνδέσει το όνομά του με την ανακάλυψη της Αμπέλου, το κυνήγι του Καλυδωνίου κάπρου και πολλούς άλλους μύθους.
Τα πιο γνωστά παιδιά του Οινέα ήταν ο Μελέαγρος (έλαβε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία), ο Τυδέας (ένας από τους 7 επί Θήβας) και η Δηιάνειρα. Η Δηιάνειρα παντρεύτηκε τον Ηρακλή και απέκτησε τον Υλο. Ο Ηρακλής με την Δηιάνειρα και τον γιό τους όταν έφυγαν από την Καλυδώνα που ζούσαν και ακολουθώντας περίπου το μονοπάτι που προαναφέραμε ανέβηκαν τον Εύηνο από τη δεξιά όχθη, πέρασαν σε κάποιο σημείο απέναντι (όπως αναφέρει ο γνωστός μύθος με τον Κένταυρο Νέσσο) και κατευθύνθηκαν μέσω ορεινής Ναυπακτίας προς Τίρυνθα. Για να καταλήξει αργότερα ο Ηρακλής στην αποθέωσή του στο όρος Οίτη βορειοανατολικά της Άνω Χώρας.
Η Ατάλαντη ήταν μια νεαρά παρθένα που διακρίθηκε στο κυνήγι του Καλυδωνίου κάπρου και έγινε η αιτία να πεθάνει ο Μελέαγρος.
ΧΑΡΤΗΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΩΝ

* Σημείωση:
Οι πηγές αυτές προέρχονται από σχετική μελέτη του κ. Λεωνίδα Πούντζα, καθηγητή του Τ.Ε.Ι. Μεσολογγίου

http://www.anohora.gr/

2008-02-29T01:17:00.000+02:00

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΚΑΚΑΒΟΥ ΣΤΑ ΣΤΕΝΑ

2008-02-28T13:12:00.004+02:00

Το γεφύρι στα Στενά έφερε σε επικοινωνία τους κατοίκους της Κλεπάς και της περιοχής της με τα απέναντι νοτιόχωρα, τα Κρυονέρια, την Ελατόβρυση, κ.ά.
Θεωρείται το στενό αυτό του Ευήνου πύλη από την Ευρυτανία στην Αιτωλία: Από εδώ εισέβαλε το φθινόπωρο του 1823 ο Μουσταή Πασάς της Σκόδρας, αφού είχε συγκρουστεί στο Κεφαλόβρυσο Καρπενησίου με τον Μάρκο Μπότσαρη με τα γνωστά αποτελέσματα.
Εδώ από πάνω στα απρόσιτα βράχια της «Αποκλείστρας» της Κλεπάς είχε καταφύγει τότε κόσμος και γλίτωσε. Ακόμα σήμερα καταφεύγουν εκεί πάμπολλα αρπακτικά, γεράκια, αετοί, δείγμα υγείας του τοπικού οικοσυστήματος.
Πρόκειται για γέφυρα με χαμηλωμένο τόξο. Το άνοιγμα της είναι 10,42 μ, το βέλος του τόξου 3,56 ± 0,01 μ., ενώ το εσωράχιο βρίσκεται περίπου 12,60 μ. πάνω από την κοίτη. Το κατάστρωμα καταστρώθηκε οριζόντιο. Το κατασκευαστικό του πλάτος μετρήθηκε 3,04 μ. περιορίζεται δε από δύο υποδειγματικά λαξευμένα λίθινα στηθαία, συχνά ολόλιθα πλάτους 0,32 ή 0,34 μ. και ύψους 0,53μ. έως 0,64 μ. Στη βάση των στηθαίων προβάλλει κατά 0,18 μ. πέτρινος κοσμίτης πάχους (ύψους) 0,23 μ. και το μέτωπο του τόξου προβάλλει ελαφρά λίγα εκατοστά: Αποτελείται από μεγάλους θολίτες μήκους 0,70 μ. με περιτένεια γύρω και κύφωση ενδιάμεσα.

ΤΟ ΞΩΚΛΗΣΙ Τ΄ ΑΪ-ΛΙΑ

2008-02-27T16:17:00.000+02:00

2008-02-27T09:13:00.000+02:00

2008-02-26T14:20:00.002+02:00

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΡΥΟΝΕΡΙΩΝ
Φέτος το καλοκαίρι είχαμε όλοι την ευχαρίστηση να δούμε να λειτουργεί στα Κρυονέρια και το λαογραφικό Μουσείο που έφτιαξε ο Σύλλογος των Απανταχού Κρυονεριτών «Ο ΔΑΜΙΑΝΟΣ» στο παραδοσιακό ιδιόκτητο κτίριο του Συλλόγου δίπλα στην κεντρική πλατεία του χωριού.
Πρόκειται για μια αξιέπαινη προσπάθεια του Συλλόγου που ξαναζωντανεύει στη μνήμη μας την ιστορία του χωριού μας.
Εκτός από τα πλούσια εκθέματα Λαϊκής Τέχνης και Πολιτισμού που περιλαμβάνονται στο Μουσείο, την Ιστορία του χωριού αφηγήται με απλό και γλαφυρό τρόπο στη καλογραμμένη κορνίζα που έχει αναρτηθεί αριστερά της εισόδου, καθώς μπαίνουμε στο Μουσείο, ο ακούραστος συγχωριανός μας, δάσκαλος, κ. Γ. Στραβοδήμος.
Στο ισόγειο λειτουργεί έκθεση φωτογραφίας όπου έχουν συγκεντρωθεί παλιές φωτογραφίες από τα Κρυονέρια - φωτογραφίες που συνδέουν το χθες με το σήμερα, που μας θυμίζουν αγαπημένα και γνωστά πρόσωπα που έφυγαν από τη ζωή. Στον ίδιο χώρο επίσης, με την φροντίδα πάλι του δασκάλου Γιώργου Στραβοδήμου, που δεν ξεχνάει το ρόλο του σαν εκπαιδευτικός εκτίθενται και φωτογραφίες από τα άγρια ζώα της περιοχής, πράγμα που προκαλεί το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των παιδιών που κάθε καλοκαίρι παραθερίζουν στα Κρυονέρια.
Το κτίριο του Πνευματικού Κέντρου τελικά είναι ένας πολυχώρος με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για κάθε ηλικία.
Στο ισόγειο εκτός από όσα προαναφέραμε, λειτουργεί και το Αγροτικό Ιατρείο του χωριού μας, έτσι ώστε την εποχή που είμαστε στο χωριό να έχουμε, μέσα σ' ένα ευχάριστο και άνετο περιβάλλον την ιατρική φροντίδα του Αγροτικού Ιατρού.
Σίγουρα το δημοτικό Διαμέρισμα Κρυονερίων είναι ένα πανέμορφο, νοικοκυρεμένο χωριό, στην αλυσίδα των ομόρων χωριών που αποτελούν το Δήμο Αποδοτίας της Ορεινής Ναυπακτίας και οι άνθρωποι του κάνουν το καλύτερο για να ομορφύνουν το χωριό τους. Αυτό πρέπει να το λάβει ιδιαίτερα υπόψη της η Δημοτική Αρχή αλλά και η Νομαρχία Αιτ/νίας.
Η επιστροφή στο χωριό, η επιστροφή στην παρθένα φύση της Ναυπακτίας σηματοδοτεί την επιθυμία του σύγχρονου ανθρώπου για διακοπές ποιότητας, μακρά από το μαζικό τουρισμό και την τυποποιημένη διασκέδαση που προπαγανδίζουν τα ΜΜΕ σήμερα.

Κρυονέρια 11 Αυγούστου 2007

Νίκος Αν. Σκιαδάς
Γεωπόνος - Μελετητής
Πρώην Γ. Δ/ντής Ε ΑΣ Αγρινίου

ΚΡΥΟΝΕΡΙΑ ΑΠΟ 3600m

2008-02-22T22:28:00.002+02:00

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΚΡΥΟΝΕΡΙΑ...ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ...

2008-02-02T19:53:00.000+02:00

ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ...

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ..ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΤΟ 2006...

ΣΗΜΕΡΑ...

Ο ΚΡΥΟΝΕΡΙΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΔΑΜΙΑΝΟΣ

2008-02-01T10:34:00.003+02:00

Ο Κρυονερίτης ηγούμενος Δαμιανός

Συγγραφέας: Γ. Π. Καραθανάσης
Έτος κυκλοφορίας: 1987
Σελίδες: 80

Προλογικό Σημείωμα

Μεγάλος είναι ο αριθμός των αγωνιστών που έλαβαν μέρος στον ξεσηκωμό του 1821.
Απ’ αυτούς πολλοί είναι οι γνωστοί που έμειναν στο πέρασμα του χρόνου.
Αρκετοί σηκώθηκαν προσωρινά από την αφάνεια μα σύντομα ξεχάστηκαν. Οι περισσότεροι όμως παραμένουν άγνωστοι και σήμερα ακόμα.
Σποραδικά η νεώτερη ιστορική έρευνα, που τα τελευταία χρόνια δείχνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον, φέρνει μερικούς στη δημοσιότητα και συμπληρώνει τον ατέλειωτο κατάλογο.
Ένας από τους ξεχασμένους αυτούς αγωνιστές είναι και ο Κρυονερίτης Ηγούμενος Δαμιανός. Ούτε μια θέση δεν βρήκε στις χιλιάδες των φακέλλων που είναι στο Τμήμα Χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης.
Αξιόλογη αδημοσίευτη αλληλογραφία, που σ' αυτή κυρίως στηριζόμαστε, γύρω στ' όνομα του και το μοναστήρι που έκτισε βρίσκεται σκορπισμένη στους διάφορους φακέλλους των Γενικών Αρχείων του Κράτους.
Αραιά συναντιέται τ' όνομά του σε διάφορα κείμενα και με λίγες μόνον λέξεις. Ανασηκώθηκαν βέβαια τα τελευταία χρόνια μερικές πλευρές της ανήσυχης ζωής του από τον Ι. Δ. Καλλιαμβάκο, Φ. Πολίτη, Κ. Σ. Κώνστα, που θα σημειωθούν πιο κάτω στα σχετικά τμήματα της εργασίας αυτής, πλην όμως η προβολή του έργου του δεν ολοκληρώθηκε ακόμα.
Η περίπτωση του Δαμιανού, που θα μας απασχολήσει στη συνέχεια, είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Συγκεντρώνει το δυναμισμό του υποδούλου που ενεργεί με φρόνηση και αποφασιστικότητα στο ύπουλο και εχθρικό περιβάλλον της εποχής του. Διαλέγει το στόχο, κινείται μεθοδικά την κατάλληλη στιγμή και ρίχνεται σ' αυτόν αποφασισμένος να πετύχει. Μια εκπληκτική πορεία μας δείχνει ή ζωή του.
Ξεκινάει σαν άγνωστος τσοπάνος, γίνεται καλόγηρος, χτίζει ένα καινούργιο μοναστήρι, του δημιουργεί μια σημαντική περιουσία, συμμετέχει ενεργά στη Φιλική Εταιρία και στις διάφορες μάχες του μεγάλου απελευθερωτικού αγώνα και σβύνει την επομένη της εξόδου στο πεσμένο Μεσολόγγι.
Αυτό μας έσπρωξε σε πολύχρονες αναζητήσεις σχετικών στοιχείων στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και σ' άλλες πηγές, μιας και τυχαίνει να κρατούν οι ρίζες μας από τα ίδιο χωριό, με σκοπό τα στοιχεία αυτά να εκτεθούν αναλυτικά με την ευκαιρία των 150 χρόνων από το θάνατο του (12.4.1826), δεδομένου ότι περιληπτική παρουσίαση μέρους αυτών έγινε στο περιοδικό «ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΣ» (1975, σελ. 263 - 270).
Η μη πραγματοποίηση του αρχικού σκοπού και η εν τω μεταξύ ανεύρεση και άλλων στοιχείων μας οδήγησε στην παρούσα εργασία, η οποία πιστεύουμε να προβάλλει στις πραγματικές τους διαστάσεις τη μορφή και το έργο του Ηγουμένου Δαμιανού.

ΔΗΜΟΣ ΑΠΟΔΟΤΙΑΣ

2008-01-30T11:02:00.002+02:00

Πρωτεύουσα: Άνω Χώρα
Πληθυσμός: 2.635 κάτοικοι
Μορφολογικά χαρακτηριστικά: Εξολοκλήρου ορεινός Δήμος
Έκταση: 257.635 στρέμματα
Αξιοθέατα: Δάση ελάτης, καστανιάς, οξυάς, παραδοσιακές βρύσες, γραφικά χωριά, Άγιος Δημήτριος Κρυονερίων, Ι.Μ. Αμπελακιώτισσας, σπήλαιο Δρακότρυπα.

Ο δήμος Αποδοτίας πήρε το όνομά του από τον αρχαίο λαό των Αποδοτών, οι οποίοι κατοικούσαν στη δυτική και ανατολική πλαγιά της νοτιοδυτικής συνέχειας του όρους Κόρακος, στην κοιλάδα του Μόρνου. Η Αποδοτία κατέχει το ανατολικό μέρος της Ναυπακτίας, με πρωτεύουσα την Άνω Χώρα, η οποία είναι κτισμένη σε πλαγιά της κορυφής Συρτά της Παπαδιάς, μέσα σε βουνά, και σε υψόμετρο 955 μέτρων.
Πάνω και κάτω από το χωριό εκτείνεται δάσος από καστανιές, έλατα και κέδρους. Από την κορυφογραμμή του βουνού φαίνεται ο Κορινθιακός κόλπος και η βόρεια πλευρά της Πελοποννήσου μέχρι την Ακροκόρινθο.
Στην περιοχή βρίσκεται η λεκάνη απορροής των ποταμών Εύηνου και Μόρνου. Τα ποτάμια αυτά αποτελούν τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της περιοχής. Η περιοχή του δήμου Αποδοτίας καταλαμβάνεται σχεδόν ολοκληρωτικά από δάση. Τα δάση που μπορούν να αναπτυχθούν στην περιοχή, σύμφωνα με την κατάσταση του εδάφους, είναι: δάσος ελάτης, μαύρης πεύκης και φυλλοβόλων δρυών.
Σημαντικό στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής είναι το σπήλαιο Δρακότρυπα, το οποίο βρίσκεται στην περιοχή της κοινότητας Αναβρυτής και ανακαλύφθηκε το 1969.

ΤΑ ΚΡΥΟΝΕΡΙΑ ΑΠΟ ΔΟΡΥΦΟΡΟ.

2008-01-29T20:55:00.001+02:00

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΛΙΑ...

2007-11-01T22:45:00.001+02:00

ΤΑ ΚΡΥΟΝΕΡΙΑ ΑΠΟ ΨΗΛΑ.

2007-11-01T17:34:00.001+02:00

2007-09-30T09:26:00.000+02:00

Αφιερωμένο σε όσους γεννήθηκαν πριν το 1985.
H αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς καταφέραμε να επιβιώσουμε. Ήμαστε μια γενιά σε αναμονή: περάσαμε την παιδική μας ηλικία περιμένοντας. Έπρεπε να περιμένουμε δύο ώρες μετά το φαγητό πριν κολυμπήσουμε, δύο ώρες μεσημεριανό ύπνο για να ξεκουραστούμε και τις Κυριακές έπρεπε να μείνουμε νηστικοί όλο το πρωί για να κοινωνήσουμε. Ακόμα και οι πόνοι περνούσαν με την αναμονή. Κοιτάζοντας πίσω, είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί. Εμείς ταξιδεύαμε σε αυτοκίνητα χωρίς ζώνες ασφαλείας και αερόσακους. Κάναμε ταξίδια 10 και 12 ωρών, πέντε άτομα σε ένα Φιατάκι και δεν υποφέραμε από το«σύνδρομο της τουριστικής θέσης». Δεν είχαμε πόρτες, παράθυρα, ντουλάπια και μπουκάλια φαρμάκων ασφαλείας για τα παιδιά. Ανεβαίναμε στα ποδήλατα χωρίς κράνη και προστατευτικά, κάναμε ωτο-στοπ, καβαλάγαμε μοτοσικλέτες χωρίς δίπλωμα. Οι κούνιες ήταν φτιαγμένα από μέταλλο και είχαν κοφτερές γωνίες. Ακόμα και τα παιχνίδια μας ήταν βίαια. Περνάγαμε ώρες κατασκευάζοντας αυτοσχέδια αυτοκίνητα για να κάνουμε κόντρες κατρακυλώντας σε κάποια κατηφόρα και μόνο τότε ανακαλύπταμε ότι είχαμε ξεχάσει να βάλουμε φρένα. Παίζαμε «μακριά γαιδούρα» και κανείς μας δεν έπαθε κήλη ή εξάρθρωση. Βγαίναμε από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο αφού είχαν ανάψει τα φώτα στους δρόμους. Κανείς δεν μπορούσε να μάς βρει. Τότε δεν υπήρχαν κινητά. Σπάγαμε τα κόκκαλα και τα δόντια μας και δεν υπήρχε κανένας νόμοςγια να τιμωρήσει τους «υπεύθυνους» Ανοίγανε κεφάλια όταν παίζαμε πόλεμο με πέτρες και ξύλα και δεν έτρεχε τίποτα. Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα θεραπεύονταν με λίγο ιώδιο ή μερικά ράμματα. Δεν υπήρχε κάποιος να κατηγορήσεις παρά μόνο ο εαυτός σου. Είχαμε καυγάδες και κάναμε καζούρα ο ένας στον άλλος και μάθαμε να το ξεπερνάμε. Τρώγαμε γλυκά και πίναμε αναψυκτικά, αλλά δεν ήμασταν παχύσαρκοι. Ίσως κάποιος από εμάς να ήταν χοντρός και αυτό ήταν όλο. Μοιραζόμασταν μπουκάλια νερό ή αναψυκτικά ή οποιοδήποτε ποτό και κανένας μας δεν έπαθε τίποτα. Καμιά φορά κολλάγαμε ψείρες στο σχολείο και οι μητέρες μας το αντιμετώπιζαν πλένοντάς μας το κεφάλι με ζεστό ξύδι. Δεν είχαμε Playstations, Nintendo 64, 99 τηλεοπτικά κανάλια, βιντεοταινίες με ήχο surround, υπολογιστές ή Ιnternet. Εμείς είχαμε φίλους. Κανονίζαμε να βγούμε μαζί τους και βγαίναμε. Καμιά φορά δεν κανονίζαμε τίποτα, απλά βγαίναμε στο δρόμο και εκεί συναντιόμασταν για να παίξουμε κυνηγητό, κρυφτό, αμπάριζα... μέχρι εκεί έφτανε η τεχνολογία. Περνούσαμε τη μέρα μας έξω, τρέχοντας και παίζοντας. Φτιάχναμε παιχνίδια μόνοι μας από ξύλα. Χάσαμε χιλιάδες μπάλες ποδοσφαίρου. Πίναμε νερό κατευθείαν από τη βρύση, όχι εμφιαλωμένο, και κάποιοι έβαζαν τα χείλη τους πάνω στη βρύση. Κυνηγούσαμε σαύρες και πουλιά με αεροβόλα στην εξοχή, παρά το ότι ήμασταν ανήλικοι και δεν υπήρχαν ενήλικοι για να μας επιβλέπουν. Θεέ μου! Πηγαίναμε με το ποδήλατο ή περπατώντας μέχρι τα σπίτια των φίλων και τους φωνάζαμε από την πόρτα. Φανταστείτε το! Χωρίς να ζητήσουμε άδεια από τουςγονείς μας, ολομόναχοι εκεί έξω στο σκληρό αυτό κόσμο! Χωρίς κανέναν υπεύθυνο! Πώς τα καταφέραμε; Στα σχολικά παιχνίδια συμμετείχαν όλοι και όσοι δεν έπαιρναν μέρος έπρεπε να συμβιβαστούν με την απογοήτευση. Κάποιοι δεν ήταν τόσο καλοί μαθητές όσο άλλοι και έπρεπε να μείνουν στην ίδια τάξη. Δεν υπήρχαν ειδικά τεστ για ναπεράσουν όλοι. Τι φρίκη! Κάναμε διακοπές τρεις μήνες τα καλοκαίρια και περνούσαμε ατέλειωτες ώρεςστην παραλία χωρίς αντιηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς μαθήματα ιστιοπλοΐας, τένις ή γκολφ. Φτιάχναμε όμως φανταστικά κάστρα στην άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά. Ρίχναμε τα κορίτσια κυνηγώντας τα για να τους βάλουμε χέρι, όχι πιάνοντας κουβέντα σε κάποιο chat room και γράφοντας ; ) : D : P. Είχαμε ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε. Δεν θα πρέπει να μάς παραξενεύει που τα σημερινά παιδιά είναι κακομαθημένα και χαζοχαρούμενα.
Αν εσύ είσαι από τους «παλιούς»... συγχαρητήρια! Είχες την τύχη να μεγαλώσεις σαν παιδί...

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ.

2007-08-28T00:08:00.000+02:00

Η ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΦΥΣΗΣ.

ΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΔΕΝ ΓΥΡΙΖΟΥΝ ΠΙΣΩ.

ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΩΡΑ!

Ο Αχελώος είναι ο δεύτερος σε μήκος ποταμός της Ελλάδας (222 χλμ). Λέγεται και Ασπροπόταμος, γιατί τα νερά του, περνώντας από τη ζώνη του φλύσχη, παίρνουν ένα άσπρο θολό χρώμα που προέρχεται από τον άργιλο. Πηγάζει σε υψόμετρο 2.000 μέτρων από το Λάκμο του Μετσόβου στο κέντρο της Πίνδου, και χύνεται στο Ιόνιο Πέλαγος, στα νότια των Εχινάδων Νήσων.

Στην αρχαιότητα ο Αχελώος λατρεύτηκε επειδή θεωρούνταν ως ο σπουδαιότερος ποτάμιος θεός. Στα αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής ο Αχελώος εμφανίζεται ως δράκος ή ταύρος. Μαζί του πάλεψε ο ημίθεος Ηρακλής, που κατάφερε να δαμάσει την εκπληκτική δύναμη του ποταμού. Τα άφθονα νερά, που ξεχείλιζαν στο πέρασμά του, γονιμοποιούσαν την γη της Αιτωλιας και Ακαρνανίας. Όμως οι ανεξέλεγκτες πλημμύρες προκαλούσαν συχνά μεγάλες καταστροφές. Από τους αρχαίους χρόνους ο άνθρωπος προσπάθησε να δαμάσει το ποτάμι και σύμφωνα με τον γεωγράφο Στράβωνα "με παραχώματα και διοχετεύσεις δάμασε τον ποταμό, έβαλε σε έλεγχο την ακατάστατη ροή του και εξυγίανε έτσι τη χώρα ... ".

Τα παλιότερα χρόνια λοιπόν ο Ασπροπόταμος κατέβαινε ασυγκράτητος ανάμεσα από τις καταπράσινες όχθες με τα πλατάνια και τις ιτιές. Μετά το 1960, με τη δημιουργία των φραγμάτων που έπνιξαν μερικές από τις πιο πανέμορφες περιοχές, ο Αχελώος έπαψε να είναι το θεϊκό ποτάμι και μετατράπηκε σε μια σειρά από τεχνητές λίμνες που έχουν αλλοιώσει την άγρια φυσική ομορφιά του χώρου. Τα φράγματα αυτά δημιούργησαν πολλά προβλήματα στο ποτάμι, στο Δέλτα αλλά και στη λιμνοθάλασσα. Η κατασκευή των φραγμάτων στη λεκάνη απορροής του Αχελώου έχει αλλοιώσει ριζικά τα υδρογραφικά και υδρολογικά του γνωρίσματα, ενώ η πιο εντυπωσιακή απόδειξη της "τεχνικής υπεροχής" είναι η δημιουργία των μεγαλύτερων ελληνικών υδροηλεκτρικών σταθμών στη λεκάνη απορροής του ποταμού.

Σαν να μην έφταναν όλ` αυτά.Θέλουν να αποτελειώσουν το πληγωμένο ποτάμι με τη σχεδιαζόμενη εκτροπή του, η οποία θα στείλει νερά του στη Θεσσαλία.

Αν γίνει κάτι τέτοιο, θα καταστραφεί εντελώς η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου και θα χαθεί ένα ανεκτίμητο πλήθος από φυτά και ζώα. Επίσης θα είναι ανεπανόρθωτες και οι οικονομικές επιπτώσεις για το νομό της Αιτωλοακαρνανίας.Οι οικολογικές επιπτώσεις ενός τέτοιου έργου αφορούν την περιοχή του πάνω Αχελώου και τις ευρύτερες περιοχές απορροής και εκτροπής. Οι βιότοποι του πάνω Αχελώου και της Ν. Πίνδου, θα υποστούν μεγάλη καταστροφή από την κατασκευή και την λειτουργία των έργων. Θα εξαφανισθούν σπάνια θηλαστικά και πουλιά που βρίσκουν σήμερα καταφύγιο στη συγκεκριμένη περιοχή. Επίσης το φυσικό τοπίο και τα δάση θα υποστούν μεγάλη υποβάθμιση στη κοιλάδα του Αχελώου και στη Νότια Πίνδο, ενώ τα μνημεία λαϊκής παράδοσης άλλα θα εξαφανισθούν ή πολλά θα υποστούν ανεπανόρθωτες καταστροφές. Στον Αχελώο, θα υπάρξουν επιπτώσεις στην ήδη μικρή ροή του ποταμού, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν προβλήματα στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου και στις αμμοθίνες, που την διαχωρίζουν από την θάλασσα.Η μείωση της παροχής του νερού θα επιφέρει αλλαγές στην αλατότητα στους υγροτόπους του Δέλτα, και θα δημιουργήσει προβλήματα στη χλωρίδα και στην πανίδα της περιοχής.

Εμείς είμαστε από αυτούς που πιστεύουν ότι τα νερά των ποταμών πρέπει να πορεύονται και να καταλήγουν στα δέλτα τους και από εκεί να πέφτουν και να εμπλουτίζουν τη θαλάσσια ζωή.

Φθάνει πια, δεν μας χρειάζεται περισσότερο βαμβάκι και καλαμπόκι!

Ήρθε η ώρα στο Θεσσαλικό Κάμπο να μιλήσουμε για οικονομία νερού και να υιοθετήσουμε εναλλακτικές, οικονομικά πιο προσοδοφόρες καλλιέργειες!

Εμείς ανήκουμε σ΄ αυτούς που λένε ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ.

Γιατί στηρίζουμε τον κύκλο της ζωής, τον κύκλο του νερού.